శ్రీ సప్తశతీ గురుచరిత్ర అధ్యాయము - 16

 

శ్రీ సప్తశతీ గురుచరిత్ర అధ్యాయము - 16

 

ఈ ఓవ్యాలు (మరాఠీ పద్యాలు) శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారు వైజనాథ్ (పరళి వైజనాథ్) క్షేత్రంలో ఉన్నప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణుడికి ధౌమ్య మహర్షి మరియు వారి ముగ్గురు శిష్యుల (ఆరుణి, బైదుడు, ఉపమన్యుడు) గురుభక్తి కథను ఉపదేశించడాన్ని వివరిస్తాయి.:

====

1. తో మహాత్మా లోటునీ శిష్యాం । స్వయేం కోఠేం రాహోనియాం ।
కాయ కరీ అసే తయా । విప్రేం పుసతాం సిద్ధ సాంగే ॥1॥

భావం: నామధారక బ్రాహ్మణుడు సిద్ధ యోగిని ఇలా అడిగాడు: "స్వామీ! ఆ మహాత్ముడైన శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారు తన శిష్యులందరినీ యాత్రలకు పంపించి, తాను స్వయంగా ఎక్కడికి వెళ్లారు? అక్కడ ఆయన ఏమి చేశారు? దయచేసి చెప్పండి." అందుకు సిద్ధుడు సమాధానం చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

2. సవేం జితాత్మా మీ ఏక । వైజనాథీం గురునాయక ।
అసతాం విప్ర ఆలా ఏక । సాంగే దుఃఖ గురునేం దిల్హేం ॥2॥

భావం: సిద్ధుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆ సమయంలో జితాత్ముడనైన (ఇంద్రియాలను జయించిన) నేను ఒక్కడినే స్వామివారితో ఉన్నాను. గురునాయకుడైన స్వామి వారు 'వైజనాథ్' (పరళి వైజనాథ్) క్షేత్రంలో నివసిస్తున్నప్పుడు, అక్కడికి ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు. అతడు తన గురువు తనను దూరం పెట్టాడని, తనకు ఎంతో దుఃఖాన్ని కలిగించాడని స్వామివారి వద్ద ఏడవసాగాడు."

3. గురు తయా ధిక్కారున । మ్హణతీ తూం రే జా యథోన ।
యేరు ధరునియాం చరణ । గురుసేవన సాంగా మ్హణే ॥3॥

భావం: శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారు ఆ బ్రాహ్మణుడిని ధిక్కరిస్తూ, "నువ్వు గురునింద చేస్తున్నావు, ఇక్కడి నుండి వెళ్ళిపో" అన్నారు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడు స్వామివారి చరణాలను గట్టిగా పట్టుకుని, "స్వామీ! నన్ను క్షమించండి, నిజమైన గురుసేవ అంటే ఏమిటో నాకు వివరించండి" అని వేడుకున్నాడు.

4. గురు సంతోషేం బోలతీ । బ్రహ్మావిష్ణూశివమూర్తి ।
గురు బ్రహ్మ సాక్షాత్ మ్హణతీ । భక్తాం దేతీ తే సర్వార్థ జ్ఞ ॥4॥

భావం: అతని ఆర్తిని చూసి గురుదేవుడు శాంతించి, సంతోషంతో ఇలా ఉపదేశించారు: "గురువే సాక్షాత్తు బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వర స్వరూపుడు. గురువును సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మగా భావించి సేవించే భక్తులకు ఆయన సర్వార్థాలను (ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలను) మరియు పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తాడు."

5. సేవా గహన వాటే తరీ । గురు ఆపుల్యా శిష్యా తారీ ।
కథా ఝాలీ హే ద్వాపారీం । అవధారీ మీ సాంగతో ॥5॥

భావం: "గురుసేవ అనేది మొదట్లో ఎంతో కఠినంగా (గహనంగా) అనిపించినప్పటికీ, గురువు ఆ సేవ ద్వారానే తన శిష్యుడిని ఈ భవసాగరం నుండి తరింపజేస్తాడు. పూర్వం ద్వాపర యుగంలో జరిగిన ఒక పవిత్రమైన కథను చెప్తాను, శ్రద్ధగా విను."

6. ధౌమ్య దోషజ్ఞ గురు భలా । తిఘే శిష్య హోతే త్యాలా ।
కఠిణ సేవా సాంగే త్యాలా । న వేదాంసీ సాంగే పూర్వీ ॥6॥

భావం: "ద్వాపరయుగంలో 'ధౌమ్య మహర్షి' అనే ఒక గొప్ప గురువు ఉండేవారు. ఆయనకు ముగ్గురు శిష్యులు ఉండేవారు. ఆ గురువు వారిలోని లోపాలను సరిదిద్దడానికి, వేదవిద్యలను నేర్పడానికి ముందే వారికి ఎంతో కఠినమైన సేవలను అప్పగించేవారు."

7. విశేషార్థ న సాంగతీ । హృచ్ఛుఘ్యార్థ సేవా ఘేతీ ।
వళఖూనీ ప్రసన్న హోతీ । రహాటీ ఐసీ గురుచీ హే ॥7॥

భావం: "గురువులు మొదట్లోనే వేదాల యొక్క గూఢార్థాలను శిష్యులకు చెప్పరు. వారి హృదయ శుద్ధి (చిత్తశుద్ధి) కొరకే కఠినమైన సేవలను చేయించుకుంటారు. శిష్యుని అంతరంగాన్ని, నిష్టను పరీక్షించి, ఆపై ప్రసన్నులవుతారు. గురువుల నడవడిక ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే ఉంటుంది."

8. ధౌమ్య అశా రీతీ శిష్యా । అరుణా మ్హణే శేతీం తోయా ।
న్హేయీ మ్హణతాం తో న్హే తోయా । తేం న జాయ శేతాకడే ॥8॥

భావం: "ఒకసారి ధౌమ్య మహర్షి తన శిష్యుడైన 'ఆరుణి' (ఉద్దాలక ఆరుణి) ని పిలిచి, 'నాయనా! మన పొలానికి నీరు వెళ్లేలా గట్టు వేసి రా' అని చెప్పారు. ఆరుణి పొలానికి వెళ్లాడు కానీ, అక్కడ నీటి ప్రవాహం చాలా బలంగా ఉండటం వల్ల గట్టు నిలవక, నీరంతా పక్కకు పోసాగింది."

9. మనీం ధ్యాయీ గురుపద । జలామధ్యేం పడే సానంద ।
జళ క్షేత్రీం యే స్వచ్ఛంద । గురు ప్రసాద కరీ తేవ్హాం ॥9॥

భావం: "నీరు ఆగకపోవడంతో ఆరుణి మనసులో గురుపాదాలను ధ్యానించి, తానే స్వయంగా ఆ నీటి ప్రవాహానికి అడ్డంగా గట్టులా పడుకున్నాడు. దాంతో నీరు నిలిచి పొలానికి (క్షేత్రము) వెళ్లడం ప్రారంభమైంది. శిష్యుని ఈ అసాధారణ గురుభక్తిని చూసి ధౌమ్య మహర్షి ఎంతో ప్రసన్నుడై, అతనిని అనుగ్రహించాడు."

10. అధ్యాత్మ జ్ఞానీ తో ఝాలా । తయా గేహా పాఠవిలా ।
ధౌమ్య సాంగే బైదాలా । హ్యా శేతాలా యత్నేం రాఖీం ॥10॥

భావం: "గురుకృప వల్ల ఆరుణి క్షణంలో సకల ఆధ్యాత్మిక జ్ఞాన సంపన్నుడై ధన్యుడయ్యాడు. ఆపై గురువు అతనిని గృహస్థాశ్రమానికి పంపాడు. ఆ తర్వాత ధౌమ్య ముని తన రెండో శిష్యుడైన 'బైదుడి'ని పిలిచి, పొలాన్ని ఎంతో జాగ్రత్తగా కనిపెట్టుకుని ఉండమని చెప్పారు."

11. రాఖోని తో మళీ ధాన్య । గురులా తే దే సాంగూన ।
గాడా రేడా ఏక దేఉన । మ్హణే ఆణ ధాన్య ఘరీం॥11॥

భావం: "బైదుడు ఎంతో నిష్టతో పొలాన్ని కాపాడి, పంట పండిన తర్వాత ఆ ధాన్యపు రాశి గురించి గురువుకు సమాచారమిచ్చాడు. అప్పుడు గురువు అతనికి ఒక దున్నపోతును (రేడా), బండిని (గాడా) ఇచ్చి, ఆ ధాన్యాన్ని ఇంటికి తీసుకురమ్మని చెప్పారు."

12. గాడా త్యా ధాన్యే భరున । ఆణితా పంకీ తో గఢూన ।
గేలా తవ గురు యేవూన । త్యా కాఢూన ప్రసన్న హో ॥12॥

భావం: "బైదుడు బండి నిండా ధాన్యాన్ని నింపుకుని వస్తుండగా, మార్గమధ్యంలో ఆ బండి ఒక పెద్ద బురద గుంటలో ఇరుక్కుపోయింది. అతడు ఎంత ప్రయత్నించినా అది రాలేదు. అప్పుడు సాక్షాత్తు గురుదేవుడే అక్కడికి వచ్చి, తన దైవిక శక్తితో ఆ బండిని బయటకు తీసి, బైదుని సేవకు మెచ్చి ప్రసన్నుడయ్యాడు."

13. సర్వ విద్యా ఆల్యా త్యాలా । తయా గేహీం పాఠవిలా ।
గురు మ్హణే ఉపమన్యూలా । తూం ధేనూలా వనీ చారీం॥13॥

భావం: "గురు అనుగ్రహంతో బైదునికి కూడా సకల వేద విద్యలు లభించాయి, అతడు కూడా ఇంటికి వెళ్లాడు. ఆ తర్వాత ధౌమ్య ముని తన మూడో శిష్యుడైన 'ఉపమన్యువు' ని పిలిచి, 'నువ్వు ప్రతిరోజూ ఆశ్రమ ఆవులను (ధేనువులను) అడవికి తీసుకెళ్లి మేపుకురా' అని ఆజ్ఞాపించారు."

14. నేవోని తో గురేం రానీం । చరవీ తేథేం భిక్షా కరునీ ।
గురు మాగే తేం జాణునీ । భిక్షా ఆణుని దే తీ మలా ॥14॥

భావం: "ఉపమన్యువు ఆవులను అడవికి తీసుకెళ్లి మేపుతూ, ఆకలి వేసినప్పుడు అక్కడి గ్రామాలలో భిక్షాటన చేసి తిని జీవించసాగాడు. ఈ విషయం గ్రహించిన గురువు, 'నువ్వు భిక్ష ద్వారా తెచ్చిన అన్నాన్ని నాకే సమర్పించాలి, నువ్వు తినకూడదు' అని నియమం పెట్టారు. ఉపమన్యువు అలాగే తెచ్చిన భిక్షనంతా గురువుకే ఇచ్చేవాడు."

15. ద్విరావృత్తీ భిక్షా కరీ । శిశ్య ఏక దేఈ ఘరీ ।
తేం జాణునీ గురు దూసరీ । భిక్షా ఘరీం దేఈ మ్హణే ॥15॥

భావం: "మొదటి భిక్షను గురువుకు ఇచ్చేసిన తర్వాత, ఉపమన్యువు తన ఆకలి తీర్చుకోవడానికి రెండోసారి భిక్షాటన చేయడం ప్రారంభించాడు. అది కూడా తెలుసుకున్న గురువు, 'రెండోసారి తెచ్చిన భిక్షను కూడా నాకే ఇవ్వాలి' అని ఆజ్ఞాపించారు. ఉపమన్యువు ఏమాత్రం విసుక్కోకుండా రెండు భిక్షలనూ గురుదేవునికే సమర్పించాడు."

16. దుశ్చిత్త తో నచ హోఈ । దోనీ భిక్షా ఘరీం దేఈ ।
వస్తోచ్ఛిష్టపయ ఘేఈ । గురుమాయీ వారీ తయా ॥16॥

భావం: "ఉపమన్యువు మనసులో ఎలాంటి చెడు భావన లేకుండా రెండు భిక్షలనూ గురువుకే ఇచ్చి, ఆకలి తాళలేక ఆవులు పాలు తాగిన తర్వాత దూడల నోటి నుండి కారే నురుగును తాగి కడుపు నింపుకోసాగాడు. గురువు దానిని కూడా గమనించి, 'దూడల నురుగును తాగడం వల్ల వాటికి పాలు సరిపోవు, కాబట్టి రేపటి నుండి అది కూడా తాగకూడదు' అని వారించారు."

17. తో అర్కాచేం క్షీర పీతాం । హోఈ అంధ కూపీ పడతాం ।
కృపా ఆలీ గురునాథా । దృష్టి దేతా ఝాలా మంత్రేం ॥17॥

భావం: "ఆకలితో అల్లాడిపోతున్న ఉపమన్యువు విధిలేక అడవిలో ఉన్న జిల్లేడు చెట్టు పాలను తాగాడు. ఆ జిల్లేడు పాల ఘాటుకు అతని రెండు కళ్లూ పోయి, గుడ్డివాడై దారి తెలియక ఒక పాడుబడిన బావిలో పడిపోయాడు. శిష్యుడి అవస్థను చూసి ధౌమ్య గురునాథునికి అమితమైన కరుణ కలిగి, అక్కడికి వచ్చి ఒక దివ్య మంత్రోపదేశంతో అతనికి తిరిగి దృష్టిని ప్రసాదించారు."

18. సత్కామాః ఫలంతు తే । అసేం మ్హణుని ధాడీ త్యాతేం ।
తో హో కృతార్థ కీర్తీతే । తచ్ఛిష్యేం మిరవిలీ ॥18॥

భావం: "గురుదేవుడు అతనిని దీవిస్తూ, 'నీ సత్సంకల్పాలన్నీ నెరవేరుగాక!' అని ఆశీర్వదించి పంపారు. ఆ ఉపమన్యువు గురుకృపతో పరమ కృతార్థుడై, లోకంలో అపారమైన కీర్తి ప్రతిష్ఠలను సంపాదించాడు."

19. జగద్వంద్య శిష్య ఝాలా । సతక్షకేంద్ర పాడిలా ।
గురుతోషాచీ హీ కలా । జా తూం గురులా పునః సేవీం ॥19॥

భావం: శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారు ఆ బ్రాహ్మణుడితో ఇలా అన్నారు: "ఆ ఉపమన్యువు జగద్వంద్యుడైన (లోకమంతా పూజించే) శిష్యుడయ్యాడు, ఆఖరికి నాగేంద్రుడైన తక్షకుడిని సైతం జయించాడు. ఇదంతా కేవలం 'గురు సంతోషం' వల్లనే సాధ్యమైంది. కాబట్టి, నువ్వు కూడా నీ భేదభావాలను వీడి, నీ గురువును మళ్లీ ఆశ్రయించి సేవించు."

20. తో తద్వైరే అనుతాపాలా । మగ తారితీ గురు త్యాలా ।
ఆలే భిల్లవాడీలా । వాస కేలా చార మాస ॥20॥

భావం: స్వామివారి ఉపదేశంతో ఆ బ్రాహ్మణుడికి పశ్చాత్తాపం కలిగి, తన తప్పును తెలుసుకున్నాడు. సద్గురువైన శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారు అతడిని అనుగ్రహించి, ఆశీర్వదించారు. ఆ తర్వాత స్వామి వారు వైజనాథ్ నుండి బయలుదేరి 'భిల్లవాడి' (భిల్వవాడి/భువనేశ్వరి క్షేత్రం) కి విచ్చేశారు. అక్కడ ఆయన నాలుగు నెలల పాటు (చాతుర్మాస్యం) నివాసం చేశారు.

 

 

 

ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్య శ్రీమద్వాసుదేవానందసరస్వతి విరచితే శ్రీ సప్తశతీ గురుచరిత్రే షోడశోఽధ్యాయః॥